Ayıplı mal: ilk altı ayda ispat yükü neden sizde?

Teslimden sonraki ilk altı ayda ortaya çıkan arızada ispat yükü sizdedir — ürünün sağlam gittiğini siz kanıtlamak zorundasınız. Ayıplı malda müşterinin dört hakkı ve sizin süreniz.

“Müşteri kırmıştır”, “kullanırken bozmuştur” cümleleri bir savunma değil, ispat edilmesi gereken bir iddiadır. Ve teslimden sonraki ilk altı ay içinde bu ispat size düşer.

Bu yazı, ayıplı mal konusunda satıcıyı bağlayan kuralları Ticaret Bakanlığı’nın kendi bilgilendirmesine dayanarak özetliyor.

Ayıplı mal ne demek

Ayıplı mal; teslim anında sözleşmedeki örnek veya modele uymayan ya da olması gereken özellikleri taşımayan maldır. Kapsam sandığınızdan geniş:

• Ambalajında, etiketinde, kullanma kılavuzunda belirtilen özellikleri taşımayan mallar,
• İnternet sitesinde ve reklamlarda belirtilen özellikleri taşımayan mallar,
• Tüketicinin makul olarak beklediği faydayı azaltan eksiklikler.

Son iki madde pazaryeri satıcısını doğrudan ilgilendiriyor: ürün açıklamanızda yazdığınız her özellik bağlayıcıdır. “Su geçirmez” yazdıysanız ve değilse, ürün ayıplıdır. Görseldeki renk farklıysa, ayıptır. Ürün başlığını şişirmek satışı artırır ama iade ve uyuşmazlık riskini de artırır.

İlk altı ay: ispat yükü sizde

Kuralın en kritik kısmı bu:

Teslim tarihinden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların, teslim tarihinde de var olduğu kabul edilir. Bu durumda malın ayıpsız olduğunu ispat yükümlülüğü satıcıya aittir.

Yani ilk altı ayda gelen bir arıza şikayetinde varsayılan müşterinin lehinedir. “Kullanım hatası” diyebilmeniz için bunu gösterebiliyor olmanız gerekir — teknik servis raporu, inceleme tutanağı gibi somut bir dayanak.

Altıncı aydan sonra denge tersine döner; ayıbın teslimde var olduğunu göstermek tüketiciye düşer.

Pratik sonuç: ilk altı ay içindeki şikayetlerde pazarlık gücünüz sandığınızdan azdır. Ürünü incelemeden reddetmek, hakem heyetinde kaybedilen bir dosyaya dönüşür.

Müşterinin dört hakkı

Mal ayıplıysa tüketici şunlardan birini seçer:

Hak	Sonuç
Sözleşmeden dönme	Ödenen bedelin iadesi
Bedelden indirim	Ayıp oranında indirim; ürün müşteride kalır
Ücretsiz onarım	Aşırı masraf gerektirmiyorsa; masraflar satıcıda
Ayıpsız misliyle değişim	Mümkün olduğu ölçüde

Seçim hakkı tüketicinindir, sizin değil. Müşteri bedel iadesi istiyorsa “önce tamire gönderelim” diye direnemezsiniz. Satıcı, tüketicinin tercih ettiği talebi yerine getirmekle yükümlüdür.

Seçimlik haklardan doğan tüm masraflar, hakkı yerine getiren tarafça karşılanır — kargo dahil.

Yalnız siz sorumlu değilsiniz

Onarım ve değişim talepleri üretici veya ithalatçıya karşı da ileri sürülebilir ve bu konuda satıcı, üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur.

Bu sizin lehinize bir hükümdür: tedarikçinizden kaynaklanan bir ayıpta yükü tek başınıza taşımak zorunda değilsiniz. Üretici veya ithalatçı, ayıbın malın piyasaya sürülmesinden sonra doğduğunu ispat ederse sorumluluktan kurtulur.

Pratik tavsiye: tedarikçiyle çalışırken ayıplı ürün iadesinin nasıl işleyeceğini baştan yazılı hâle getirin. Müteselsil sorumluluk sizi müşteriye karşı kurtarmaz, ama tedarikçiye rücu etmenizin dayanağıdır.

Süreniz: 30 iş günü

Onarım veya değişim talebi, size yöneltildiği tarihten itibaren en fazla 30 iş günü içinde yerine getirilmelidir.

• Konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda bu süre 60 iş günüdür.
• Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği listesindeki mallarda, listede belirlenen azami tamir süresi geçerlidir.

İş günü ifadesine dikkat: hafta sonları ve resmî tatiller sayılmaz, ama süre yine de kısa. Tedarikçiden parça bekliyorsanız sayaç durmaz.

Süre aşılırsa tüketici diğer seçimlik haklarına geçebilir — yani 30 iş gününü kaçırdığınızda tamirle çözeceğiniz bir sorun, bedel iadesine dönüşebilir.

Ne kadar süre sorumlusunuz

Mal	Zamanaşımı
Yeni mal	Teslimden itibaren 2 yıl
İkinci el mal	En az 1 yıl
Konut / tatil amaçlı taşınmaz	Teslimden itibaren 5 yıl
İkinci el taşınmaz	En az 3 yıl

Önemli istisna: ayıp ağır kusur ya da hile ile gizlenmişse zamanaşımı uygulanmaz. Bilinen bir kusuru gizleyerek satmak, iki yıl sonra bile sorumluluktan kurtarmaz.

Pazaryeri satıcısı için pratik sonuçlar

• Ürün açıklamasını abartmayın. Yazdığınız her özellik ayıp iddiasının dayanağı olabilir. Reklam metni, hukuki taahhüttür.
• Görseller gerçeği göstersin. Renk ve ölçü farkı en sık gelen ayıp şikayetidir.
• İlk altı aydaki şikayette önce inceleyin. Reddetmek istiyorsanız elinizde somut bir dayanak olmalı.
• 30 iş gününü takip edin. Tamir sürecini başlattığınız tarihi kaydedin.
• Tedarikçi anlaşmanıza ayıplı ürün maddesi koyun.

Ayıplı mal ile cayma hakkı farklı şeylerdir: cayma hakkında gerekçe aranmaz ve süre 14 gündür; ayıplı malda ise kusur iddiası vardır ve süre yıllarla ölçülür. Cayma tarafını ayrı yazıda ele aldık.

İade ve şikayet süreçlerinin Trendyol’daki puanınıza nasıl yansıdığını satıcı puanı yazısında, iadenin birim kârınıza etkisini komisyon hesabı yazısında bulabilirsiniz.

Önemli uyarı

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut uyuşmazlıkta ürünün niteliği, sözleşmeniz ve olayın koşulları belirleyicidir. Hakem heyetine veya mahkemeye taşınan bir dosyada avukatınıza danışın.

Kaynak

Tanımlar, seçimlik haklar, 30 iş günü süresi, zamanaşımı süreleri ve altı aylık ispat kuralı, T.C. Ticaret Bakanlığı Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürlüğü’nün Ayıplı Mal ve Hizmetler Hakkında Bilgilendirme sayfasından alınmıştır. Düzenlemenin kanuni dayanağı 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’dur.

Son kontrol: 19 Ekim 2026.